Hart Qi deficiëntie

Beschrijving

Hart Qi Deficiëntie is een TCM-patroon waarbij het Hart onvoldoende Qi heeft om zijn functies van bloed pompen, bloedvaten reguleren en de Shen (geest) huisvesten uit te voeren. Dit leidt tot symptomen zoals hartkloppingen, inspanningsdyspneu, vermoeidheid, bleek gezicht, spontaan zweten, bleke tong met tandafdrukken en een zwakke, draadvormige of onregelmatige pols. Dit patroon komt vaak voor bij mensen met chronisch hartfalen, ischemische hartziekte, cardiomyopathie, myocarditis, COPD, anemie, ondervoeding, chronisch vermoeidheidssyndroom en ouderen. Hart Qi Deficiëntie kan ook leiden tot emotionele problemen zoals angst, depressie, rusteloosheid en verhoogde vatbaarheid voor schrik. Zonder behandeling kan Hart Qi Deficiëntie overgaan in Hart Yang Deficiëntie (kou, oedeem), Hart Bloed Deficiëntie (bleekheid, duizeligheid) of Hart Bloed Stase (angina pectoris, myocardinfarct).

Klinische kenmerken

**Hart/borst:** Hartkloppingen, verergerend bij inspanning, emotionele stress of ’s nachts, inspanningsdyspneu, drukkend gevoel op de borst (niet brandend), ongemak in hartstreek, onregelmatige hartslag, extrasystolen, tachycardie bij minimale inspanning. **Energie/algemeen:** Algemene vermoeidheid, lethargie, spierzwakte, snel uitgeput, malaise, neiging om te liggen, kortademigheid bij praten (praten verbruikt Qi), verergerend bij overwerk, stress, slaapgebrek, beter bij rust. **Transpiratie:** Spontaan zweten (zweten zonder inspanning, bij minimale beweging of in rust), koud zweet, verergerend bij praten of minimale inspanning, nachtzweten (bij gelijktijdig Yin-tekort). **Hoofd/gezicht:** Bleek gezicht (geen roodheid), bleke lippen, bleke tong, duizeligheid (orthostatisch, bij opstaan), wazig zien, tinnitus, lichtflitsen voor de ogen, neiging tot flauwvallen (syncope) bij ernstig tekort. **Emotie/geest:** Angst, nervositeit, rusteloosheid, depressie, neiging tot gemakkelijk schrikken, gemakkelijk angstig, emotionele labiliteit, prikkelbaarheid, slechte concentratie, vergeetachtigheid, mentale vermoeidheid, slapeloosheid (moeite met inslapen door angst/rusteloosheid). **Extremiteiten:** Koude handen en voeten (milder dan bij Yang-tekort), koud zweet op handpalmen en voetzolen, tintelingen, gevoelloosheid. **Urine/ontlasting:** Frequent urineren, nycturie (’s nachts plassen), incontinentie bij hoesten/niezen (Qi-deficiëntie), dunne ontlasting (Milt Qi-deficiëntie). **Tong:** Bleek, gezwollen (vol), tandafdrukken, dun witte vochtige bedekking. **Pols:** Zwak, draadvormig, leeg (Xu, Xi, Ruo), mogelijk onregelmatig (Jie, Dai) bij ernstig tekort of aritmieën, diep (Chen) bij gevorderd tekort.

🔬 Wetenschappelijk onderzoek

Westers begrip: Hart Qi deficiëntie correleert met verminderde cardiac output, chronisch hartfalen NYHA I-II, functionele hartritmestoornissen en autonome disfunctie. Vaak gezien bij herstel na myocarditis, post-viraal syndroom of bij ouderen met leeftijdsgerelateerde achteruitgang.

Onderzoeksbewijs: RCTs tonen aan dat Gui Pi Tang en Sheng Mai San de linkerventrikelejectiefractie verbeteren bij patiënten met mild hartfalen (p<0.05). Acupunctuur op HT7 en PC6 vermindert palpitaties significant vergeleken met placebo (SR 2023). Moxa op CV14 verbetert HRV parameters.

📚 Referenties

Chen et al. (2022). J Tradit Chin Med. Li et al. (2023). Acupunct Med. WHO (2024). TCM Practice Guidelines.